Pazaryerinde bir ürünü sattığınızda panelde gördüğünüz satış tutarı, gerçekte cebinize girecek paranın çok üzerindedir. Komisyon, hizmet bedelleri, stopaj kesintisi, KDV ve kargo masrafları düşüldükten sonra elinizde kalan rakam çoğu zaman beklediğinizin yarısı kadar olabilir. Bu yazıda pazaryeri net kâr hesaplama mantığını adım adım açıklıyor; brüt satıştan tüm kesintilerin nasıl düşüldüğünü ve gerçek kazancı ürün/sipariş bazında nasıl göreceğinizi anlatıyoruz.
Brüt satış ile net kâr neden bu kadar farklı?
Birçok satıcı kârını "satış fiyatı eksi ürün maliyeti" şeklinde basitçe hesaplar. Oysa pazaryeri satışında brüt tutarla cebe giren para arasında bir dizi kesinti vardır. Bu kesintilerin bir kısmı pazaryerinin aldığı ücretler, bir kısmı ise devlete ödenen vergilerdir. Hepsini hesaba katmadan yapılan kâr hesabı, sizi zararda olduğunuz bir ürünü kârlı sanmaya kadar götürebilir.
Gerçek net kârı görmek için brüt satış tutarından sırasıyla şu kalemleri çıkarmanız gerekir:
- Pazaryeri komisyonu: Kategoriye göre değişen yüzdesel kesinti.
- Hizmet ve işlem bedelleri: Kargo, hizmet, kupon/kampanya katkı payları.
- Stopaj (gelir vergisi tevkifatı): Pazaryerinin yaptığı ödemeden kesip GİB'e yatırdığı tutar.
- KDV: Satıştan tahsil edilen ile alışta ödenen KDV arasındaki fark.
- Ürün maliyeti ve diğer giderler: Alış bedeli, paketleme, iade kaynaklı kayıplar.
Kesintileri tek tek anlamak
Komisyon ve hizmet bedelleri
Komisyon, pazaryerinin satış başına aldığı yüzdesel paydır ve ürün kategorisine göre değişir. Aynı ürünü farklı pazaryerlerinde satarken farklı komisyon oranlarıyla karşılaşırsınız; bu yüzden hangi kanalın daha kârlı olduğunu görmek için komisyonu mutlaka hesaba katmalısınız. Komisyonun matematiğini ayrıntılı görmek isterseniz Pazaryeri Komisyonu Nasıl Hesaplanır? yazımız iyi bir başlangıç noktasıdır. Güncel komisyon oranlarını her zaman ilgili pazaryerinin satıcı panelinden teyit edin; oranlar dönem dönem güncellenir.
Stopaj kesintisi
Bazı pazaryerleri, satıcıya yaptıkları hak ediş ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı (stopaj) keserek doğrudan vergi dairesine yatırır. Bu, sizin adınıza peşin ödenmiş bir vergi gibidir ve yıllık beyannamenizde mahsup edilir. Net kâr hesabında stopajı dikkate almazsanız, eline geçen tutarı olduğundan yüksek görürsünüz. Stopaj oranı ve hangi satışlara uygulandığı mevzuata bağlıdır; güncel durumu mali müşavirinizle ve GİB kaynaklarıyla teyit etmeniz şarttır.
KDV: tahsil edilen değil, ödenen fark
Satış fiyatının içindeki KDV size ait bir gelir değildir; devlete aktarılır. Ancak ürünü alırken ödediğiniz KDV'yi indirim konusu yapabilirsiniz. Dolayısıyla gerçek yükünüz, satışta tahsil ettiğiniz KDV ile alışta ödediğiniz KDV arasındaki farktır. Net kâr hesabını KDV hariç (matrah üzerinden) kurgulamak çoğu durumda en sağlıklı yöntemdir. E-ticarette karşılaşacağınız vergi kalemlerinin tamamına e-Ticarette Hangi Vergileri Öderim? yazısından göz atabilirsiniz.
Adım adım net kâr formülü
Tek bir siparişin net kârını çıkarmak için izlenecek mantık şudur:
- Brüt satış tutarını (KDV dahil) yazın.
- İçindeki KDV'yi ayrıştırıp matrahı (KDV hariç tutarı) bulun.
- Komisyon ve hizmet bedellerini düşün.
- Varsa stopaj kesintisini düşün.
- Ürün alış maliyetini, paketleme ve kargo giderlerini düşün.
- İndirilebilir KDV'yi mahsup ederek net KDV yükünü hesaba katın.
- Kalan tutar, o siparişin gerçek net kârıdır.
Aşağıdaki tablo, aynı satışın "göründüğü" hâli ile "gerçek" hâli arasındaki farkı kavramsal olarak özetler. Sayılar örnek değil, kalem mantığını göstermek içindir:
| Kalem | Etki | Açıklama |
|---|---|---|
| Brüt satış | + | Panelde görünen toplam tutar |
| KDV ayrıştırma | − | Tahsil edilen, devlete ait kısım |
| Komisyon | − | Kategoriye göre değişen pazaryeri payı |
| Hizmet/kargo bedeli | − | Pazaryeri ve lojistik masrafları |
| Stopaj | − | Hak edişten kesilen tevkifat |
| Ürün maliyeti | − | Alış bedeli ve paketleme |
| Net kâr | = | Cebe gerçekten giren tutar |
Bu hesabı bir kez yapmak kolaydır. Asıl zorluk, yüzlerce farklı ürün ve binlerce sipariş için her gün, her kategori ve her pazaryeri oranıyla doğru biçimde tekrarlamaktır. İşte bu noktada manuel Excel yaklaşımı çöker. Excel ile yazılım arasındaki farkı merak ediyorsanız Excel ile Pazaryeri Yönetimi mi, Stok/Kâr Yazılımı mı? karşılaştırması yol gösterir.
Tekciro kâr yönetimi modülü nasıl çalışır?
Tekciro'nun kâr yönetimi modülü, yukarıdaki adımları her sipariş için otomatik uygular. Pazaryeri hak ediş ekstrelerini ve sipariş verilerini okuyup brüt tutardan komisyonu, hizmet bedellerini, stopajı ve KDV etkisini düşer; ürün maliyetini eşleştirir ve geriye kalan gerçek net kârı gösterir. Böylece "satıyorum ama para kazanamıyorum" belirsizliği, rakamlarla görünür hâle gelir.
Modülün sağladığı temel görünümler şunlardır:
- Sipariş bazında net kâr: Her siparişin tüm kesintiler sonrası gerçek kazancı tek ekranda.
- Ürün bazında kârlılık: Hangi ürünün gerçekten para kazandırdığı, hangisinin zarar ettirdiği.
- Kanal karşılaştırması: Aynı ürünün farklı pazaryerlerinde bıraktığı net marj.
- Kampanya etkisi: İndirim ve kupon katkı paylarının kârı ne kadar eritildiğini görme.
Net kâr hesabı, doğru ürün maliyeti ve stok verisiyle anlam kazanır. Bu yüzden kâr yönetimi, stok ve sipariş takibiyle aynı çatı altında çalıştığında en doğru sonucu verir; Stok Maliyeti ile Kâr Hesabını Birleştiren Yazılım yazısı bu bütünleşik yaklaşımı detaylandırır. Birden fazla kanalda satış yapıyorsanız, her pazaryerinin kendi kesinti yapısıyla net kârı tek panelde toplamak ayrıca kritik öneme sahiptir; Çoklu Pazaryeri Yönetimi bu konuyu ele alır.
Net kârı doğru hesaplamanın faydaları
Gerçek net kârı bilmek yalnızca merak gidermez; karar mekanizmanızı değiştirir. Hangi ürünleri öne çıkaracağınızı, hangi kampanyaya gireceğinizi, hangi pazaryerinde fiyatı yükseltmeniz gerektiğini rakamlara dayanarak belirlersiniz. Sağlıklı bir kâr marjının ne anlama geldiğini ve hedef marjı nasıl belirleyeceğinizi Kâr Marjı Nedir? yazısında bulabilirsiniz. Ayrıca doğru tutulan net kâr verisi, dönem sonunda mali müşavirinize ve beyannamelerinize hazır bir temel oluşturur.
Sık sorulan sorular
Stopaj kesilen tutarı kâr hesabına nasıl dahil etmeliyim?
Stopaj, hak edişinizden kesilip sizin adınıza vergi dairesine yatırılan peşin bir vergidir; o sipariş için cebe giren tutarı azaltır, bu yüzden net kâr hesabında bir kesinti kalemi olarak yer almalıdır. Yıllık beyannamede mahsup edilebilir. Uygulanan oran ve kapsam mevzuata bağlı olduğundan güncel durumu mali müşavirinizle ve GİB ile teyit edin.
Net kârı KDV dahil mi yoksa hariç mi hesaplamalıyım?
Net kârı KDV hariç (matrah) üzerinden hesaplamak çoğu durumda en doğru sonucu verir; çünkü satışta tahsil ettiğiniz KDV size ait bir gelir değil, devlete aktardığınız bir tutardır. Alışta ödediğiniz indirilebilir KDV ile mahsuplaşarak gerçek KDV yükünü ayrıca dikkate almak gerekir.
Her sipariş için bunu elle hesaplamak zorunda mıyım?
Hayır. Düşük hacimde elle yapılabilir, ancak ürün sayısı ve sipariş hacmi arttıkça farklı komisyon oranları, stopaj ve KDV mahsubu manuel takibi imkânsız hâle getirir. Tekciro gibi bir kâr yönetimi modülü bu hesabı her sipariş için otomatik yaparak sipariş ve ürün bazında gerçek net kârı gösterir.
Tekciro ile her siparişin komisyon, stopaj, KDV ve kargo sonrası gerçek net kârını ürün bazında görebilir; hangi ürünün ve hangi pazaryerinin gerçekten para kazandırdığını tahmin etmeden öğrenebilirsiniz. Net kârınızı şeffaf biçimde gösteren kâr yönetimi modülünü ve uygun paketleri keşfetmek için fiyatlandırma sayfasını inceleyin.
